Kocioł zgazowujący drewno: co to jest i jak działa
Kocioł zgazowujący drewno najpierw zamienia drewno w gaz drzewny, a dopiero potem spala ten gaz w gorącej komorze ceramicznej. ATMOS opisuje gaz drzewny jako mieszaninę głównie tlenku węgla, wodoru i metanu. Powietrze do spalania podaje wentylator, a temperatura płomienia dochodzi do 1000-1200°C.
Spalanie biegnie z góry na dół. Drewno żarzy się i gazuje w górnej komorze załadunkowej, gaz przechodzi przez warstwę żaru na dyszy ceramicznej, miesza się z powietrzem wtórnym i spala w dolnej komorze. W ofercie ATMOS seria Drevoplyn DC 18 S-DC 50 S ma moc 20-49 kW i komorę zasypową 60-180 dm3.
To kocioł z ręcznym załadunkiem: drewno dokładasz sam. ATMOS każe go stawiać w oddzielnym, wentylowanym pomieszczeniu, nigdy w pomieszczeniu mieszkalnym, a w instalacji montować zawór termoregulacyjny, który pilnuje, żeby woda wracająca do kotła miała co najmniej 65°C. Kocioł pracuje w temperaturze 80-90°C.
Kocioł zgazowujący drewno: jakie drewno
Kocioł zgazowujący drewno potrzebuje suchych polan: ATMOS zaleca drewno o wilgotności 12-20% i średnicy polan 80-150 mm, o wartości opałowej 15-18 MJ/kg. Maksymalna długość polan zależy od modelu: w serii Drevoplyn od 330 do 730 mm. W Małopolsce spalanie drewna o wilgotności ponad 20% jest zakazane uchwałą antysmogową.
Zużycie drewna i to, co ile dokładasz, zależą od zapotrzebowania domu na ciepło, pogody i wielkości komory. Częstotliwość dokładania zmienia bufor, o którym niżej: ciepło z jednego zasypu trafia do zbiornika, z którego dom korzysta także po wygaśnięciu kotła. Jak przygotować i sezonować polana, opisujemy w tekście jakie drewno do kominka; urząd marszałkowski w Małopolsce radzi sezonować drewno co najmniej 2 lata.
Kocioł zgazowujący drewno z buforem
Kocioł zgazowujący drewno pracuje ze zbiornikiem buforowym. Unijne rozporządzenie o ekoprojekcie kotłów na paliwo stałe (2015/1189) każe producentowi kotła z ręcznym załadunkiem napisać w instrukcji, że kocioł należy eksploatować z zasobnikiem o pojemności co najmniej 45 x Pr x (1 - 2,7/Pr) litrów albo 300 l, zależnie od tego, która wartość jest większa (Pr to moc nominalna w kW). Czyste Powietrze wymaga takiego zbiornika jako warunku dotacji.
| Moc kotła | Działanie | Minimalny bufor |
|---|---|---|
| 15 kW | 45 x 15 x (1 - 2,7/15) | 553,5 l |
| 20 kW | 45 x 20 x (1 - 2,7/20) | 778,5 l |
| 25 kW | 45 x 25 x (1 - 2,7/25) | 1003,5 l |
| 30 kW | 45 x 30 x (1 - 2,7/30) | 1228,5 l |
To minimum z przepisu. ATMOS zaleca do swoich kotłów zbiorniki buforowe i pisze, że wydłużają życie kotła i według producenta oszczędzają do 25% paliwa. Jak bufor działa i jak go dobrać, wyjaśnia tekst bufor ciepła: co to jest.
Kocioł zgazowujący drewno czy pellet
Kocioł na pellet jest wygodniejszy, a zgazowujący na drewno wymaga ręcznego dokładania. Różnią się też wymaganiami ekoprojektu: kocioł z ręcznym podawaniem paliwa może emitować do 60 mg/m3 pyłu, a z automatycznym do 40 mg/m3. Sezonowa sprawność obu typów musi wynosić co najmniej 75% przy mocy do 20 kW i 77% powyżej.
Są też kotły łączące oba paliwa. ATMOS oferuje kotły zgazowujące z palnikiem na pellet i automatycznym zapłonem drewna: spirala elektryczna rozpala niewielką ilość pelletu w ok. 5 minut, a sterownik może rozpalić kocioł o zadanej godzinie albo przy spadku temperatury w buforze. Czyste Powietrze finansuje taki kocioł dwupaliwowy tylko z automatycznym podawaniem pelletu, bez rusztu awaryjnego i przedpaleniska.
Wybór zależy od tego, czy masz tanie drewno i czas na obsługę. Pellet kupujesz w workach, kocioł sam go podaje z zasobnika. Porównanie kosztów i wygody kotłów pelletowych opisujemy w tekstach kocioł na pellet: czy warto i jaki kocioł na pellet wybrać.
Kocioł zgazowujący drewno o podwyższonym standardzie w Czystym Powietrzu
Czyste Powietrze nadal dopłaca do kotła zgazowującego drewno o podwyższonym standardzie: najwyżej 8200, 14 350 albo 20 500 zł, zależnie od poziomu dofinansowania (załącznik nr 2 w wersji od 20 lipca 2026 r., stan na listopad 2026). Nowe źródło ciepła program finansuje jednak tylko wtedy, gdy dom jest ogrzewany wyłącznie kotłem albo piecem na paliwo stałe poniżej 5 klasy i ten kocioł wymieniasz. W domu ze wskaźnikiem zapotrzebowania na energię od 80 kWh/(m2·rok) trzeba przy tym obniżyć wskaźnik do najwyżej 80 i o co najmniej 40%. Dom z innym ogrzewaniem dostanie dotację tylko na ocieplenie, stolarkę i wentylację.
- Kocioł musi być wpisany na listę Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM) w dniu wystawienia faktury.
- Musi spełniać ekoprojekt, mieć emisję pyłu najwyżej 20 mg/m3 i klasę efektywności energetycznej co najmniej A+.
- Może być przeznaczony tylko do drewna kawałkowego albo do pelletu i drewna.
- Musi pracować z buforem o pojemności z wzoru rozporządzenia 2015/1189 i spełniać lokalną uchwałę antysmogową.
Koszt kwalifikowany obejmuje kocioł z osprzętem, armaturą, doprowadzeniem powietrza i odprowadzeniem spalin, łącznie z budową nowego komina, oraz zbiornik buforowy i zbiornik ciepłej wody. Kwotę dla swojego poziomu sprawdzisz w kalkulatorze dotacji Czyste Powietrze, a zasady programu w tekście Czyste Powietrze 2026.
Kocioł odliczysz też w uldze termomodernizacyjnej, jeśli jest przeznaczony wyłącznie do spalania biomasy, spełnia ekoprojekt i nie zakazuje go uchwała antysmogowa. Montażu kotła na biomasę wykaz wydatków osobno nie wymienia, za to obejmuje uruchomienie i regulację źródła ciepła z analizą spalin oraz demontaż starego kotła na paliwo stałe. Część pokrytą dotacją odejmujesz od odliczenia.
Od czego zależy koszt kotła zgazowującego drewno
Koszt kotła zgazowującego drewno sprawdzisz w ofertach: ATMOS nie publikuje polskiego cennika i kieruje po ceny do swoich partnerów handlowych i prosi, żeby nie kupować jego kotłów w sklepach internetowych ani na aukcjach, bo takich wyrobów może nie objąć gwarancją.
Porównując oferty, licz cały zestaw, a nie sam kocioł. Na koszt składają się kocioł, bufor o pojemności z wzoru, zawór termoregulacyjny pilnujący temperatury powrotu, ewentualnie zbiornik ciepłej wody i komin dostosowany do kotła. To te same pozycje, które Czyste Powietrze uznaje za koszt kwalifikowany, więc dotacja może pokryć część całości, a nie tylko kotła.
Czy w kotle zgazowującym drewno można palić węglem
Nie planuj palenia węglem w kotle zgazowującym drewno: ATMOS podaje dla kotłów Drevoplyn jako zalecane paliwo suche drewno o wilgotności 12-20%, a na węgiel ma osobną serię kotłów. Czyste Powietrze finansuje tylko kotły przeznaczone do drewna kawałkowego albo do pelletu i drewna.
Do tego dochodzą uchwały antysmogowe. W Małopolsce od 1 lipca 2017 r. nie wolno spalać mułów, flotów i miałów węglowych ani drewna o wilgotności powyżej 20%. Kotły na węgiel lub drewno klasy 3 albo 4 trzeba tam wymienić do końca 2026 r., a kocioł klasy 5 zainstalowany przed 1 lipca 2017 r. można używać bezterminowo. W samym Krakowie od 1 września 2019 r. obowiązuje całkowity zakaz spalania węgla i drewna, więc kocioł zgazowujący drewno tam odpada. Przestrzeganie uchwały kontrolują gmina, straż gminna i Policja. Uchwała w twoim województwie może być inna, więc sprawdź ją przed zakupem.
