Zawór bezpieczeństwa w bojlerze: po co jest
Zawór bezpieczeństwa chroni zamknięty bojler przed rozsadzeniem: gdy ciśnienie w zbiorniku zbliża się do dopuszczalnego, zawór wypuszcza trochę wody. Tak AFRISO opisuje swoje zawory membranowe: upuszczają wodę z instalacji zamkniętej, zanim ciśnienie przekroczy granicę. Bojler, czyli pojemnościowy podgrzewacz wody, jest pod ciśnieniem wodociągu, a przy grzaniu woda zwiększa objętość.
W razie awarii temperatura w zbiorniku może pójść wysoko. STIEBEL ELTRON podaje dla bojlerów PSH Classic, że w warunkach awaryjnych w środku może być do 95°C przy ciśnieniu 0,6 MPa, czyli 6 bar. Bez działającego zaworu nic nie odbierze nadmiaru ciśnienia. Im większy zbiornik, tym więcej wody się rozszerza, a jak dobrać pojemność do rodziny, piszemy w tekście jaka pojemność zasobnika CWU.
Do bojlerów elektrycznych są kształtki z trzema funkcjami w jednym korpusie. AFRISO AF4 i AF8 mają w jednym korpusie zawór bezpieczeństwa, zawór zwrotny i zawór upustowy. Zawór zwrotny nie pozwala wodzie cofnąć się z bojlera do sieci, gdy w wodociągu spadnie ciśnienie.
Zawór bezpieczeństwa na zimnej czy ciepłej wodzie
Zawór bezpieczeństwa montuje się na zimnej wodzie, przy samym wejściu do bojlera. Tak każe instrukcja STIEBEL ELTRON PSH Classic i tak pisze producent naczyń Reflex. AFRISO dla bojlera elektrycznego dodaje: na dopływie zimnej wody, w bezpośredniej bliskości podgrzewacza.
Między bojlerem a zaworem bezpieczeństwa nie może być żadnego zaworu odcinającego. Gdyby ktoś go zakręcił, zbiornik zostałby bez ochrony. Junkers w materiałach projektowych dodaje drugą zasadę: przy zaworze zwrotnym zawór bezpieczeństwa stoi między zaworem zwrotnym a przyłączem zimnej wody zasobnika, inaczej grozi uszkodzenie przez nadciśnienie. W kształtce AF4 i AF8 zawór zwrotny jest już w środku, więc nie montuj drugiego między nią a bojlerem.
Zawór bezpieczeństwa do bojlera 6 czy 8 bar
Zawór bezpieczeństwa dobiera się do ciśnienia dopuszczalnego twojego bojlera: 6 bar albo 8 bar, zależnie od tego, co podaje tabliczka i instrukcja. Junkers ujmuje zasadę tak: zawór ma nie dopuścić do przekroczenia dopuszczalnego ciśnienia roboczego zasobnika o więcej niż 10%. Nie montuj zaworu z wyższej klasy ciśnienia niż zbiornik, np. zaworu 8 bar przy bojlerze na 6 bar, bo otworzy się za późno.
| Zawór albo bojler | Ciśnienie | Uwagi |
|---|---|---|
| AFRISO AF4 i AF8 | otwiera przy 6,7±0,3 bar | tylko do bojlerów elektrycznych o ciśnieniu znamionowym 6 bar i temperaturze do 95°C; AF4 do 4 kW, AF8 do 10 kW |
| AFRISO MSW (pokrętło niebieskie, woda użytkowa) | 6, 8 albo 10 bar | rozmiar 1/2" do zasobnika maks. 200 l, 3/4" do 1000 l |
| Bosch Tronic 2000T (mini, SB, Vertical B) | w zestawie zawór 8 bar | zawór dostarcza producent bojlera |
| STIEBEL ELTRON PSH Classic | zbiornik na 0,6 MPa (6 bar) | zawór z badaniem typu na zimnej wodzie, reduktor przy ciśnieniu wody ponad 6 bar |
Jeśli bojler dostał zawór od producenta, wymieniaj go na model o tym samym ciśnieniu otwarcia. Gdy zaworu w komplecie nie było, ciśnienie dopuszczalne znajdziesz na tabliczce znamionowej.
Zawór bezpieczeństwa bojlera kapie: czy to normalne
Kapanie podczas grzania może być normalne, kapanie po nagrzaniu już nie. STIEBEL ELTRON pisze w instrukcji obsługi: urządzenie jest pod ciśnieniem i podczas nagrzewania z zaworu bezpieczeństwa może kapać woda. Jeśli woda kapie także po zakończeniu nagrzewania, trzeba wezwać instalatora.
Skąd ta woda? Woda grzana z 10 do 60°C zwiększa objętość o ok. 1,66% (tabela Reflex). Przy bojlerze 80 l to do ok. 1,3 l na jedno pełne nagrzanie (80 l x 1,66%), przy 50 l do ok. 0,8 l. Część tego przyrostu przejmuje naczynie przeponowe, jeśli je masz, a zawór upustowy w AF4 i AF8 oddaje nadmiar z powrotem do sieci. Reszta wypływa przez zawór bezpieczeństwa.
Dlatego AFRISO radzi umieścić przy wylocie zaworu napis, że podczas pracy może z niego wypływać woda i że wylotu nie wolno blokować. Nie zakręcaj wylotu, nie zatykaj go i nie wstawiaj zaworu na rurce odpływowej.
Zawór bezpieczeństwa bojlera cieknie ciągle: przyczyny
Jeśli zawór bezpieczeństwa bojlera cieknie ciągle, także gdy grzałka nie pracuje, przyczyną bywa zabrudzone gniazdo zaworu, za wysokie ciśnienie wody w sieci albo zużyty zawór. Dwie pierwsze przyczyny podaje tabela usterek w instrukcji STIEBEL ELTRON PSH Classic: gniazdo trzeba oczyścić, a przy zbyt wysokim ciśnieniu zamontować zawór redukcyjny, czyli reduktor.
Kiedy reduktor jest potrzebny? STIEBEL ELTRON montuje go przy ciśnieniu wody powyżej 0,6 MPa (6 bar). Junkers podaje ogólniejszą zasadę doboru: reduktor, gdy ciśnienie w instalacji bez poboru wody przekracza 80% ciśnienia zadziałania zaworu. Przy zaworze 6 bar to 4,8 bar, przy zaworze 10 bar 8 bar. Warunki techniczne obowiązujące do 19 września 2026 r. wymagały w budynku od 0,5 do 6 bar przed każdym punktem poboru wody, a ciśnienie u siebie zmierzysz manometrem nakręcanym na kran.
- Kapie tylko przy grzaniu: zwykle przyrost objętości wody, rozważ naczynie przeponowe.
- Leje się ciągle, także bez grzania: za wysokie ciśnienie w sieci albo brud w gnieździe zaworu.
- Nic nie wypływa nawet przy grzaniu: przy naczyniu przeponowym albo kształtce z zaworem upustowym to normalne. Bez nich sprawdź zawór pokrętłem, bo mógł go zablokować kamień.
Odpływ z zaworu bezpieczeństwa bojlera: rura i kanalizacja
Wodę z zaworu bezpieczeństwa bojlera odprowadza się rurą do kanalizacji, ze stałym spadkiem. AFRISO wymaga rury wyrzutowej, bo wypływająca woda może być gorąca i parzyć. Jej średnica nie może być mniejsza niż wylot zaworu, a długość do 2 m, z najwyżej dwoma kolanami. Na tej rurze nie montuje się żadnego zaworu.
STIEBEL ELTRON dodaje dwa warunki: wylot zaworu musi być zawsze otwarty do atmosfery, a przewód odpływowy ma biec w pomieszczeniu, w którym nie zamarznie. Bojler nie chroni przed mrozem ani rur, ani zaworu, to obowiązek użytkownika. W domu, który zimą stoi pusty, zwróć na to uwagę, o czym piszemy w tekście o zamarzniętych rurach.
Naczynie przeponowe do bojlera
Naczynie przeponowe przejmuje przyrost objętości wody przy grzaniu, więc zawór bezpieczeństwa rzadziej musi ją upuszczać. AFRISO pisze, że każda instalacja ciepłej wody z zasobnikiem powinna mieć i zawór bezpieczeństwa, i naczynie przeponowe. Do wody użytkowej stosuje się naczynia przeznaczone do ciepłej wody użytkowej, np. Reflex opisuje w tej roli naczynia Refix.
Ciśnienie wstępne naczynia Reflex każe ustawić o 0,2-1,0 bar niżej niż ciśnienie na reduktorze. Reduktor jest zalecany, bo daje stałe ciśnienie wody, a wtedy naczynie pracuje całą pojemnością. Do instalacji z wodą do picia Reflex zaleca naczynia przepływowe, przez które woda stale przepływa, choć polskie przepisy tego nie wymagają.
Wymiana i sprawdzanie zaworu bezpieczeństwa w bojlerze
Zawór bezpieczeństwa trzeba co jakiś czas uruchomić, żeby nie zablokował go kamień. Tak pisze STIEBEL ELTRON w części o konserwacji. Przy próbie z wylotu może wypłynąć gorąca woda. W zaworach AFRISO MSW do sprawdzania działania służy pokrętło na korpusie. Działanie zaworu i bezpieczeństwo elektryczne bojlera STIEBEL ELTRON każe w regularnych odstępach sprawdzać instalatorowi.
Wymianę zaworu zostaw instalatorowi. Gdy trzeba spuścić wodę z bojlera, kolejność z instrukcji STIEBEL ELTRON jest taka: odłączyć bojler od prądu bezpiecznikiem, zamknąć zawór na dopływie zimnej wody, odkręcić ciepłą wodę we wszystkich kranach, a resztę spuścić przez zawór bezpieczeństwa. Uważaj, bo może wypłynąć gorąca woda.
Sam zawór jest tani. W cenniku AFRISO 2026 kształtka AF4 kosztuje 7,70 euro, AF8 10,35 euro, a zawór MSW 1/2" 14,10 euro, wszystko netto. Przy okazji wizyty instalatora sprawdź też anodę w zasobniku. Ile prądu bierze sam bojler, opisujemy w tekście ile prądu zużywa bojler elektryczny, a roczny koszt policzysz w kalkulatorze zużycia energii. Jeśli zamiast bojlera myślisz o urządzeniu bez zbiornika, zajrzyj do poradnika o podgrzewaczu przepływowym.
