Kanały wentylacyjne

Rodzaje kanałów wentylacyjnych w rekuperacji

Rozprowadzenie powietrza opiera się na kilku typach przewodów, które różnią się materiałem, oporami przepływu i sposobem montażu. W jednej instalacji zwykle łączy się dwa lub trzy rodzaje, dobierając je do miejsca prowadzenia trasy. Krótkie porównanie zalet i wad każdego typu zebrałem w tekście jakie kanały do rekuperacji.

Sztywne kanały spiro

Spiro to okrągły przewód ze stali ocynkowanej, formowany spiralnie z taśmy. Gładka ścianka daje najniższe opory przepływu spośród dostępnych rozwiązań, a sztywna konstrukcja trzyma kształt i łatwo się ją czyści. To najczęstszy wybór na główne ciągi nawiewne i wywiewne. Wadą bywa gabaryt, bo okrągła rura o dużej średnicy potrzebuje sporo miejsca w stropie lub pod sufitem.

Kanały płaskie

Kanały płaskie mają prostokątny lub owalny przekrój i mniejszą wysokość zabudowy niż spiro o zbliżonej wydajności. Sprawdzają się tam, gdzie brakuje miejsca nad sufitem podwieszanym albo w cienkiej wylewce. Płaski przekrój oznacza jednak nieco wyższe opory i większą uwagę przy doborze, żeby nie przekroczyć dopuszczalnej prędkości.

System rurowy w posadzce

Układ rozdzielaczowy wykorzystuje gładkie rury z tworzywa, najczęściej PEHD, prowadzone osobno do każdego pomieszczenia od centralnej skrzynki. Rury układa się w wylewce lub w stropie, a wiele z nich ma wewnętrzną warstwę antybakteryjną i antystatyczną. Zaletą jest cicha praca i brak przenoszenia dźwięków między pokojami. Czy taki układ jest lepszy od tradycyjnego z trójnikami, rozstrzygam w materiale system rozdzielaczowy czy tradycyjny.

Okrągłe czy płaskie

Przy tej samej powierzchni przekroju kanał okrągły ma niższe opory niż płaski, bo powietrze płynie równomierniej i styka się z mniejszą powierzchnią ścianek. Dlatego okrągłe spiro jest pierwszym wyborem, gdy w stropie jest miejsce. Kanały płaskie wybiera się z konieczności, kiedy liczy się każdy centymetr wysokości. W praktyce łączy się oba typy, płaskie na trudnych odcinkach, okrągłe tam, gdzie trasa ma być jak najbardziej drożna.

Dobór średnic i prędkości powietrza

Punktem wyjścia jest strumień powietrza dla całego domu, który oszacujesz w kalkulatorze doboru rekuperacji. Dopiero od tej liczby liczy się przekroje. Zależność jest prosta, pole przekroju to strumień podzielony przez przyjętą prędkość. Im mniejsza średnica przy tym samym przepływie, tym szybciej płynie powietrze i tym głośniej szumi w kratkach.

Dla komfortu akustycznego w domu przyjmuje się niskie prędkości. W kanałach głównych zwykle 2-3 m/s, a na odgałęzieniach do pomieszczeń 1-2 m/s. W instalacjach mieszkalnych nie powinno się przekraczać 3-4 m/s. To nie przesada, bo podwojenie prędkości potrafi podnieść poziom hałasu nawet o 15-20 dB. W praktyce oznacza to średnice rzędu 160-200 mm na głównych ciągach i 75-125 mm na odgałęzieniach do pojedynczych pomieszczeń. Zapas na regulację warto zostawić już na etapie projektu.

Izolacja i kondensat

Kanał prowadzony przez zimną przestrzeń wychładza się, a na jego powierzchni skrapla się para wodna z otoczenia. Nieizolowana rura na nieogrzewanym poddaszu potrafi kapać latem i zimą. Izolacji wymagają przede wszystkim odcinki na poddaszu oraz kanały czerpni i wyrzutni, którymi płynie powietrze o temperaturze zewnętrznej. Najczęściej stosuje się wełnę mineralną z płaszczem aluminiowym, a w miejscach narażonych na wilgoć elastyczny kauczuk o wysokiej paroszczelności. Kluczowa jest ciągłość warstwy i szczelne zaklejenie łączeń taśmą. Gdzie dokładnie i jaką grubość zastosować, opisuję w tekście izolacja kanałów wentylacyjnych.

Czyszczenie kanałów

Z czasem w przewodach osadza się kurz i pył, a w wilgotnych miejscach może pojawić się pleśń. W domach jednorodzinnych czyszczenie i dezynfekcję planuje się zwykle co 3-5 lat. Jeśli w domu są alergicy, astmatycy albo zwierzęta, dobrze skrócić ten odstęp do 1-2 lat. Robi się to mechanicznie, szczotkami rotacyjnymi i odkurzaczem przemysłowym, czasem uzupełniając dezynfekcją. Samo ozonowanie odkaża, ale nie usuwa osadu, więc nie zastępuje czyszczenia mechanicznego. Więcej o rytmie przeglądów piszę w dziale eksploatacja.

Na co zwracać uwagę

Dobra trasa jest krótka, prosta i drożna, z łagodnymi łukami zamiast ostrych kolan. Każde zagięcie i każde zwężenie to dodatkowy opór, który centrala musi pokonać większą mocą wentylatorów. Zwróć uwagę na dostęp do połączeń i rewizji, bo instalacja schowana w wylewce musi być szczelna raz na zawsze. Rozmieszczenie punktów nawiewu i wywiewu przesądza o tym, czy powietrze krąży po całym domu. Zasady rozstawienia anemostatów opisuję w poradniku rozmieszczenie nawiewów, a całość doboru w dziale dobór systemu.

Najczęstsze błędy

Największym grzechem jest prowadzenie długich odcinków karbowanego aluflexu jako głównych ciągów. Pofałdowana ścianka daje opory nawet trzykrotnie wyższe niż gładka rura i zbiera zanieczyszczenia, których nie da się wyczyścić mechanicznie bez uszkodzenia przewodu. Elastyczny flex powinien łączyć jedynie anemostat z kanałem sztywnym, na odcinku około metra. Drugi częsty błąd to zbyt małe średnice dobrane bez obliczeń, co kończy się szumem w kratkach. Reszta typowych potknięć montażowych czeka w tekście montaż rekuperacji.