Mój Prąd: obowiązki po otrzymaniu dotacji

Skąd biorą się obowiązki: umowa i regulamin edycji

Dotacja z Mojego Prądu to umowa z NFOŚiGW, a nie prezent bez zobowiązań. Podpisując wniosek, zaakceptowałeś regulamin konkretnej edycji programu i to on precyzuje, co wolno, a czego nie wolno robić z instalacją po wypłacie. Program w dotychczasowej formule zakończył nabory: ostatni, do edycji 6.0, zamknięto 12.09.2025 po wyczerpaniu budżetu 1,85 mld zł, a następca w tej samej postaci (Mój Prąd 7.0) oficjalnie nie ruszy. Obowiązki beneficjentów trwają jednak dalej, bo liczy się je od daty wypłaty środków. Ten tekst porządkuje reguły wspólne dla programu; szczegóły znajdziesz w regulaminie swojej edycji, a szerszy kontekst w artykule Mój Prąd: co dalej z dotacjami.

Okres trwałości: ile lat i od kiedy liczony

Najważniejsze zobowiązanie brzmi prosto: dofinansowaną instalację masz eksploatować przez cały okres trwałości, w lokalizacji podanej we wniosku. Długość tego okresu zależy od edycji. We wczesnych naborach (Mój Prąd 1-3) trwałość wynosiła 3 lata, w nowszych (4.0, 5.0 i 6.0) to 5 lat, liczone od dnia wypłaty dotacji. Nie wystarczy, że panele wiszą na dachu. Mają produkować energię. Dlatego w Twoim interesie leży bieżące śledzenie produkcji: jak to robić, opisuję w poradniku o monitoringu fotowoltaiki. Dłuższy przestój po awarii, którego nie próbujesz usunąć, może zostać potraktowany jako naruszenie warunków umowy.

Zakaz demontażu i istotnych zmian

W okresie trwałości nie wolno instalacji zdemontować, sprzedać jej elementów, przenieść na inny adres ani zmienić przeznaczenia budynku. Co z modernizacją? Rozbudowa o dodatkowe panele czy magazyn zwykle nie odbiera dotacji, bo instalacja nadal działa w miejscu wskazanym we wniosku. Jest jeden próg techniczny: moc mikroinstalacji nie może przekroczyć 50 kW, a każdą zmianę zgłaszasz operatorowi sieci. Modyfikacje dokumentuj, a w niejasnych sytuacjach zapytaj fundusz przed pracami, nie po nich. Chwilowy demontaż przy remoncie dachu również zgłoś i przywróć instalację najszybciej, jak się da.

Wymiana falownika: nie wyrzucaj starego urządzenia

To pułapka, o której mało kto wie. Jeśli w okresie trwałości wymieniasz falownik, stare urządzenie musisz przechować do końca tego okresu. Nie wolno go sprzedać ani wyrzucić, bo przy kontroli fundusz może chcieć je obejrzeć jako dowód, że dofinansowany sprzęt istniał. Nowy falownik ma mieć parametry nie gorsze niż wymieniany, a wymianę najlepiej opisać protokołem serwisowym. Objawy typowych usterek, po których poznasz, że czas na serwis, zebrałem w tekście o najczęstszych awariach fotowoltaiki. Przy okazji sprawdź zakres gwarancji na fotowoltaikę, bo część wymian pokrywa producent.

Oznaczenie inwestycji i obowiązki informacyjne

Regulaminy przewidują oznaczenie inwestycji, na przykład tablicę lub naklejkę z logotypami informującą o dofinansowaniu (sugerowany format A3, nie mniejszy niż A4). Brzmi błaho, ale przy kontroli bywa sprawdzane. Zachowaj też komplet dokumentów: umowę, potwierdzenie wypłaty, faktury, protokoły i zgłoszenia do operatora sieci. Fundusz może poprosić o nie przez cały okres trwałości, a Ty nie chcesz wtedy szukać faktury sprzed kilku lat po szufladach.

Kontrole: kto i co może sprawdzić

Umowa daje NFOŚiGW oraz instytucjom kontrolującym środki publiczne prawo weryfikacji inwestycji. Kontrola może być dokumentowa (wezwanie do przedstawienia papierów) albo terenowa, w miejscu instalacji. Sprawdzane jest zwykle to, co obiecałeś we wniosku: czy instalacja istnieje, działa, ma zgodne parametry i czy nie zmieniła lokalizacji. Jeśli wszystko gra, kontrola kończy się notatką. Problem zaczyna się przy rozbieżnościach, bo konsekwencją może być zwrot dotacji, w skrajnych przypadkach z odsetkami.

Dobrze przygotowany beneficjent traktuje kontrolę jak formalność. Wystarczy segregator z umową, potwierdzeniem wypłaty, fakturami i zgłoszeniem instalacji do operatora sieci, do tego dostęp do danych o produkcji z aplikacji falownika. Kontroler chce zobaczyć, że pieniądze publiczne poszły na to, co deklarowałeś, i że instalacja realnie pracuje. Gdy dane produkcyjne potwierdzają ciągłą pracę, a dokumenty są spójne, weryfikacja trwa krótko. Warto z góry ustalić, gdzie te papiery leżą, żeby nie odtwarzać ich pod presją terminu.

Sprzedaż domu, awaria falownika i inne sytuacje życiowe

Życie nie czyta regulaminów, więc typowe scenariusze dobrze znać wcześniej.

• Sprzedaż domu: instalacja jest związana z nieruchomością. Przy transakcji przenosisz okres trwałości na nowego właściciela w akcie notarialnym, a sam fakt sprzedaży zgłaszasz do NFOŚiGW pisemnie.
• Awaria falownika: naprawa lub wymiana urządzenia na sprawne to normalna eksploatacja, nie naruszenie umowy. Reaguj szybko, zachowaj dokumenty serwisowe i stary falownik.
• Pożar, gradobicie, kradzież: zdarzenia losowe dokumentuj (policja, ubezpieczyciel) i odtwórz instalację. Dobre ubezpieczenie domu z rozszerzeniem na PV bardzo tu pomaga.
• Wymiana dachu: uzgodnij chwilowy demontaż i ponowny montaż, najlepiej pisemnie.

Rozbudowa instalacji i magazyn energii

Dołożenie paneli albo magazynu energii w okresie trwałości jest dopuszczalne, o ile pierwotna instalacja dalej pracuje w miejscu z wniosku. Zmianę zgłaszasz operatorowi sieci i pilnujesz limitu 50 kW dla mikroinstalacji. Jedna uwaga rozliczeniowa: jeśli przy montażu magazynu wymieniasz falownik, kosztu nowego falownika nie doliczysz do kosztów kwalifikowanych w nowym dofinansowaniu. Po zakończeniu Mojego Prądu wsparcie na magazyny przejęły odrębne programy, a to, jak zestawić kilka źródeł wsparcia, opisuję w poradniku o tym, jak łączyć dotacje.

Dotacja a podatek dochodowy

Dobra wiadomość: dotacja z Mojego Prądu korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego, więc nie wykazujesz jej jako przychodu w rocznym PIT. Jest jednak druga strona medalu. Jeśli korzystasz z ulgi termomodernizacyjnej, wydatki na instalację pomniejszasz o otrzymane dofinansowanie; odliczeniu podlega tylko wkład własny. Gdy dotację dostałeś już po złożeniu zeznania z odliczeniem, musisz skorygować rozliczenie i doliczyć kwotę dotacji do dochodu w roku jej wypłaty. Mechanikę tego rozliczenia tłumaczę w tekstach o uldze termomodernizacyjnej a dotacjach oraz o tym, co można odliczyć w uldze.

Porównanie obowiązków według edycji

Tabela pokazuje kierunek, nie zastępuje regulaminu. Przed każdą zmianą przy instalacji sprawdź dokumenty swojej edycji, bo szczegóły bywały doprecyzowywane między naborami. Reguła ogólna jest stała: instalacja ma działać w miejscu z wniosku, a wszelkie zmiany mają być udokumentowane.

Ile kosztuje wywiązywanie się z obowiązków

W praktyce niewiele ponad to, co i tak robi rozsądny właściciel instalacji. Utrzymanie fotowoltaiki w ruchu oznacza okresowe przeglądy i reagowanie na usterki; zakres i częstotliwość opisuję w tekście o przeglądach instalacji fotowoltaicznej. Dochodzi archiwizacja dokumentów i ewentualne zgłoszenia zmian do funduszu, które nie kosztują nic poza czasem. To tanie ubezpieczenie na wypadek kontroli.

Najczęstsze błędy beneficjentów

• Wyrzucenie starego falownika po wymianie. W okresie trwałości masz go przechować.
• Traktowanie reguł jednej edycji jak uniwersalnych. Trwałość 3 czy 5 lat zależy od naboru, sprawdź swój regulamin.
• Ignorowanie długich przestojów. Niedziałająca instalacja w okresie trwałości to ryzyko zwrotu dotacji.
• Sprzedaż domu bez formalności. Zapisy o instalacji i przeniesieniu trwałości powinny trafić do aktu, a fundusz dostać pisemną informację.
• Odliczenie w uldze pełnej kwoty inwestycji, bez pomniejszenia o dotację. To najczęstszy błąd w PIT.
• Brak dokumentów. Faktury, umowa i protokoły to Twoja tarcza przy każdej weryfikacji, trzymaj je w jednym miejscu przez cały okres trwałości.