Grzyb na ścianie: skąd się bierze, jak go usunąć i kto płaci w bloku

Grzyb na ścianie: skąd się bierze

Grzyb na ścianie, czyli potocznie pleśń, rośnie tam, gdzie powierzchnia długo jest wilgotna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ilość wody na materiale albo w materiale to najważniejszy czynnik, który uruchamia wzrost pleśni. Pożywki jej nie brakuje: kurz i brud obecne w każdym mieszkaniu wystarczą.

Woda bierze się najczęściej z powietrza. WHO pisze, że poza zalaniem i ulewą większość wilgoci trafia do domu z powietrzem i z codziennych czynności: gotowania, kąpieli, suszenia prania, oddychania. Para skrapla się na zimnych miejscach. Przykład WHO: powietrze o temperaturze 20°C i wilgotności 58% po schłodzeniu do 15°C ma już 75% wilgotności, a przy 11°C dochodzi do 100% i woda osiada na powierzchni.

Dlatego grzyb pojawia się przy szybach, w narożach ścian zewnętrznych i na słabo ocieplonych fragmentach muru. Na typowych materiałach budowlanych pleśń według WHO zwykle nie rośnie, gdy wilgotność przy samej powierzchni zostaje poniżej 75-80%. Przy zimnej ścianie ta wilgotność bywa wyższa niż w środku pokoju. Jak zimne miejsca w murze, czyli mostki termiczne, prowadzą do pleśni, opisujemy w tekście mostki termiczne a pleśń i wilgoć na ścianach.

Grzyb na ścianie w łazience, przy oknie i za meblami

W łazience grzyb rośnie od pary z prysznica. Amerykańska agencja ochrony środowiska (US EPA) radzi włączać wentylator albo otwierać okno w czasie kąpieli, a w kuchni używać okapu przy gotowaniu i zmywaniu. Gdy pleśń w łazience wraca, według EPA zwykle wystarczy mocniejsza wentylacja i częstsze sprzątanie.

Przy oknie para skrapla się na zimnej szybie i ramie, a woda spływa na parapet i ościeże. Gdy okno co rano jest mokre, wytrzyj je i wietrz częściej. Jeśli plamy pojawiają się przy samym styku okna ze ścianą, przyczyną może być montaż, o czym piszemy w tekście o mostkach termicznych przy oknach.

Za meblami i pod tapetą grzyb rośnie w ukryciu. EPA wymienia ścianę za meblami, gdzie skrapla się para, jako typowe miejsce ukrytej pleśni. Ostrzega też, że zdzieranie zapleśniałej tapety może uwolnić masę zarodników, więc rób to w masce. Szafę przy ścianie zewnętrznej odsuń od muru, żeby za nią krążyło powietrze. Jak daleko, piszemy w poradniku jak wietrzyć mieszkanie zimą.

Grzyb na ścianie a zdrowie

Grzyb na ścianie szkodzi zdrowiu: WHO stwierdza, że mieszkańcy zawilgoconych lub zapleśniałych budynków częściej mają objawy ze strony dróg oddechowych, infekcje i zaostrzenia astmy. To wniosek z badań prowadzonych w wielu krajach. Część danych wskazuje też na większe ryzyko alergicznego nieżytu nosa i astmy.

Czy grzyb na ścianie może powodować kaszel? Wilgoć w domu WHO traktuje jako silny i spójny wskaźnik ryzyka astmy i objawów oddechowych, takich jak kaszel i świszczący oddech. US EPA dodaje, że pleśń często wywołuje reakcje alergiczne, natychmiast albo z opóźnieniem, a u wszystkich może podrażniać oczy, skórę, nos, gardło i płuca.

Szczególnie narażone są według Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Świdwinie osoby z obniżoną odpornością, dzieci, seniorzy i osoby przewlekle chore. WHO nie podaje bezpiecznej ilości pleśni w mieszkaniu. Zaleca zapobiegać wilgoci, a gdy grzyb już jest, usuwać go. Jeśli ktoś z domowników ma astmę albo alergię, przed sprzątaniem porozmawiaj z lekarzem, tak radzi EPA.

Jak usunąć grzyb ze ściany

Grzyb ze ściany możesz usunąć samodzielnie, jeśli plama jest mała, a najpierw trzeba usunąć przyczynę wilgoci. EPA ostrzega, że po samym czyszczeniu bez naprawy przyczyny pleśń najpewniej wróci. Za małą uznaje plamę do ok. 10 stóp kwadratowych, czyli ok. 0,9 m2 (kwadrat ok. 90 na 90 cm). Większą powierzchnię, grzyb po dużym zalaniu albo po wybiciu kanalizacji zostaw firmie.

1. Załóż półmaskę filtrującą (EPA wymienia klasę N-95), gogle bez otworów wentylacyjnych i długie rękawice do połowy przedramienia.
2. Zeszczotkuj nalot na sucho, szczotką drucianą, jak każe instrukcja środka grzybobójczego Ceresit CT 99. Twarde, gładkie powierzchnie, np. płytki, EPA radzi umyć wodą z detergentem i wysuszyć.
3. Nałóż preparat grzybobójczy według instrukcji na opakowaniu. CT 99 rozcieńcza się z wodą od 1:1 do 1:4, przy silnym porażeniu stosuje bez rozcieńczania, w temperaturze 5-25°C.
4. Odczekaj czas z instrukcji: po CT 99 to 8-10 godzin, zanim zagruntujesz albo otynkujesz ścianę. Wietrz do zaniku zapachu.
5. Maluj dopiero na czystej i suchej ścianie. EPA ostrzega, że farba położona na pleśń zwykle się łuszczy.

Wybielacza z chlorem EPA nie poleca jako rutynowego środka i zabrania mieszania go z detergentami z amoniakiem, bo powstają trujące opary. Samo zabicie pleśni nie wystarczy: martwa też uczula, więc trzeba ją zmyć albo zeszczotkować. Materiały chłonne, np. płyty sufitowe i wykładziny, mogą według EPA nadawać się już tylko do wyrzucenia. Koniec pracy według EPA to brak widocznej pleśni i zapachu stęchlizny przy naprawionej przyczynie wilgoci.

Grzyb na ścianie po ociepleniu budynku

Grzyb po ociepleniu budynku to sygnał, żeby sprawdzić wentylację. Ocieplenie podnosi temperaturę ścian, więc para skrapla się na nich rzadziej. WHO pisze jednak, że do kontroli wilgoci potrzebne są i odpowiednia temperatura, i wentylacja. Sanepid w Świdwinie wymienia brak cyrkulacji powietrza w zbyt szczelnych wnętrzach wśród przyczyn pleśni.

Jeśli przy termomodernizacji wymieniono okna na szczelne, sprawdź, skąd bierze się świeże powietrze. Warunki techniczne obowiązujące do 19 września 2026 r. wymagały, żeby przy wentylacji grawitacyjnej świeże powietrze dopływało przez nawiewniki w oknach albo w ścianach (§ 155 ust. 3). Wymagały też takiej wymiany powietrza i takich przegród, które nie pozwolą na zagrzybienie (§ 322). Jeśli po wymianie okien nie ma nawiewników, a kratki w łazience i kuchni słabo ciągną, zacznij od nich. Jak przewietrzać mieszkanie ze szczelnymi oknami, opisujemy w poradniku jak uszczelnić okna na zimę.

Gdy grzyb wyszedł tylko w jednym miejscu, np. w narożu przy balkonie albo przy nadprożu, przyczyną bywa nieocieplony detal. Takie miejsca wychodzą na zdjęciu kamerą termowizyjną. Grubość ocieplenia ściany do U 0,20 policzysz w kalkulatorze grubości ocieplenia.

Grzyb na ścianie w bloku: spółdzielnia czy lokator

Za stan budynku w bloku odpowiada zarządca, a za sposób korzystania z mieszkania lokator. WHO opisuje ten podział wprost: właściciel budynku ma zapewnić budynek wolny od nadmiernej wilgoci dzięki dobrej konstrukcji i utrzymaniu, a mieszkańcy tak korzystać z wody, ogrzewania i wentylacji, żeby nie powodować wilgoci.

W polskim prawie zarządca musi utrzymywać budynek w należytym stanie (art. 61 Prawa budowlanego) i co najmniej raz w roku kontrolować przewody kominowe, w tym wentylacyjne, oraz elementy narażone na wpływy atmosferyczne (art. 62). Spółdzielnia tworzy fundusz na remonty zasobów mieszkaniowych (art. 6 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Gdy budynek albo lokal wymaga remontu obciążającego spółdzielnię, musisz udostępnić mieszkanie w uzgodnionym terminie (art. 6¹ ust. 4). We wspólnocie remonty i konserwacja nieruchomości wspólnej to koszty zarządu, a własny lokal każdy utrzymuje na swój koszt (art. 13 i 14 ustawy o własności lokali).

Co należy do spółdzielni, a co do lokatora, ustawa nie wylicza szczegółowo: rozstrzyga statut i regulamin twojej spółdzielni. W praktyce:

• Zgłoś grzyb zarządcy na piśmie, ze zdjęciami i datą, i poproś o sprawdzenie przewodów wentylacyjnych i ściany zewnętrznej.
• Zapisuj przez kilka dni odczyty higrometru. Gdy stale pokazuje ponad 60%, zacznij od częstszego wietrzenia, bo EPA radzi trzymać wilgotność poniżej 60%, a gdy to nie wystarcza, pomoże osuszacz powietrza. Jeśli wilgotność jest niższa, a ściana i tak jest mokra, zapisane odczyty pomogą w rozmowie z zarządcą.
• Jeśli wilgoć wchodzi przez ścianę, dach, nieszczelny pion albo zablokowany przewód, naprawa należy do zarządcy.

Grzyb na ścianie w wynajmowanym mieszkaniu: kto odpowiada

W wynajmowanym mieszkaniu przyczynę grzyba usuwa wynajmujący, a malowanie ścian obciąża najemcę. Kodeks cywilny każe wynajmującemu wydać lokal przydatny do użytku i utrzymywać go w takim stanie (art. 662 § 1). Drobne nakłady, w tym malowanie ścian, należą do najemcy (art. 681).

Jeśli grzyb ogranicza korzystanie z mieszkania, możesz żądać obniżenia czynszu za czas trwania wady (art. 664 KC), chyba że wada była ci znana przy zawarciu umowy. Gdy wada zagraża zdrowiu twojemu albo domowników, możesz wypowiedzieć najem bez okresu wypowiedzenia, nawet jeśli była znana wcześniej (art. 682 KC). Przy najmie okazjonalnym zgłoszonym do urzędu skarbowego artykuły 6a i 6b ustawy o ochronie praw lokatorów nie obowiązują (art. 19e), więc liczy się umowa i Kodeks cywilny.

Grzyb na ścianie a ubezpieczenie i odszkodowanie

W PZU Dom sam grzyb na ścianie nie jest objęty ubezpieczeniem, ale grzyb po zalaniu już tak. W ogólnych warunkach PZU Dom zawilgocenie i zagrzybienie pomieszczeń są wyłączone, chyba że wynikły z zalania, powodzi albo, w mieszkaniu, z opadu, za które ubezpieczyciel odpowiada. W PZU Dom wyłączone jest też zalanie wskutek opadu przez nieszczelne albo niekonserwowane okna, ściany i dach, jeśli ich konserwacja należała do ubezpieczonego i zaniedbanie wpłynęło na szkodę.

Jeśli grzyb wyszedł po zalaniu przez sąsiada z góry, zgłoś szkodę we własnym towarzystwie i u sąsiada, który może mieć OC w życiu prywatnym. OC w PZU Dom nie obejmuje jednak szkód z powolnego działania zagrzybienia. Warunki innych firm mogą być inne, więc przeczytaj wyłączenia w swojej polisie. Po zalaniu nie czekaj: EPA radzi wysuszyć zamoczone miejsca w ciągu 24-48 godzin, bo wtedy pleśń zwykle się nie rozwinie.