Klasy filtrów rekuperacji: ISO ePM i co oznaczają

Skąd wzięły się oznaczenia ePM

Symbole ePM pochodzą z normy ISO 16890, która ujednoliciła sposób opisu filtrów powietrza. Norma weszła w życie w grudniu 2016 roku i od 30 czerwca 2018 zastąpiła starszą EN 779 jako podstawę klasyfikacji. Skrót PM oznacza pył zawieszony, czyli cząstki unoszące się w powietrzu. Litera e przed nim odsyła do skuteczności filtracji dla danej frakcji. Zamiast jednej ogólnej litery norma dzieli pyły według wielkości i osobno ocenia, jak filtr radzi sobie z każdą grupą.

Dla domu z wentylacją mechaniczną to praktyczna informacja. Filtr chroni nie tylko urządzenie, lecz przede wszystkim Twoje płuca. Rolę filtracji w całym systemie tłumaczy tekst o filtrach do rekuperacji.

Jak działa klasyfikacja ISO 16890

Norma nie przyznaje jednej oceny całemu filtrowi. Mierzy skuteczność osobno dla trzech zakresów wielkości cząstek i na tej podstawie przypisuje klasę. Dzięki temu opis lepiej oddaje to, z czym wkład faktycznie sobie radzi.

Trzy frakcje pyłu: ePM1, ePM2,5 i ePM10

Norma rozróżnia trzy grupy cząstek według średnicy. ePM10 obejmuje pyły do około 10 mikrometrów, na przykład grubszy kurz i pyłki. ePM2,5 dotyczy drobniejszych cząstek do 2,5 mikrometra, typowych dla smogu i spalin. ePM1 to najdrobniejsza frakcja, do 1 mikrometra, która najgłębiej wnika do organizmu. Pomiar prowadzi się dla cząstek od 0,3 mikrometra w górę.

Im niższa liczba w symbolu, tym trudniejsze zadanie dla filtra. Wyłapanie grubego kurzu jest proste, a zatrzymanie cząstek poniżej mikrometra wymaga gęstego materiału. Filtr opisany jako ePM1 radzi sobie ze wszystkimi frakcjami, także z tymi większymi.

Próg 50 procent i zaokrąglanie w dół

Żeby wkład dostał daną klasę, musi zatrzymać średnio co najmniej połowę cząstek z jej zakresu. Producent podaje przy tym konkretną liczbę, na przykład ePM1 60 procent. Ta wartość mówi, jaki procent najdrobniejszego pyłu filtr wyłapuje. Norma każe zaokrąglać wynik w dół do pełnych pięciu procent, więc podana liczba jest ostrożna, nie zawyżona. Jeśli filtr nie osiąga 50 procent w żadnej frakcji, trafia do grupy zgrubnej ISO Coarse.

Stare klasy G, M i F a nowa norma

Zanim weszła norma ISO 16890, filtry oznaczano literami według EN 779. Klasy G to filtry zgrubne, chroniące głównie urządzenie przed liśćmi i owadami. Klasy M i F wyłapywały coraz drobniejszy pył. Wiele materiałów handlowych wciąż miesza oba systemy oznaczeń, co bywa mylące.

Bezpośrednie przełożenie starej litery na klasę ePM nie istnieje, bo obie normy stosują inne metody badania. ISO 16890 używa rozładowanego aerozolu i liczy średnią skuteczność, przez co ten sam wkład wypada w niej ostrożniej. Poniższa tabela pokazuje jedynie przybliżone odpowiedniki.

W praktyce filtr wstępny w rekuperatorze odpowiada dawnym klasom zgrubnym. Filtr dokładny, kupowany do ochrony zdrowia, opisuje się już klasą ePM. Jeśli sprzedawca podaje tylko starą literę, dopytaj o odpowiednik ePM, żeby wiedzieć, co realnie kupujesz.

Jaka klasa filtra do smogu

Przeciw smogowi liczy się najdrobniejszy pył. Największe zagrożenie dla zdrowia stanowią cząstki z frakcji PM2,5 i mniejsze, bo przenikają do pęcherzyków płucnych. Dlatego w rejonach z zanieczyszczonym powietrzem sięga się po filtr klasy ePM1, dawniej opisywany jako F7 lub wyższy.

Rozdziel zadania między dwa wkłady. Filtr wstępny chroni wymiennik i wentylatory, a dokładny filtr ePM1 pilnuje zdrowia domowników. Który wariant faktycznie zatrzymuje zanieczyszczenia, sprawdzam w tekście o filtrach antysmogowych do rekuperacji. Sam efekt zdrowotny opisuje materiał o rekuperacji przy alergii i smogu.

Jak filtr wpływa na pracę systemu

Gęstszy filtr stawia większy opór przepływowi. Wentylatory muszą pracować mocniej, żeby utrzymać założoną wydajność, więc rosną hałas i pobór prądu. To nie powód, by rezygnować z ochrony, ale argument za doborem centrali z zapasem mocy.

Kluczowa jest też wymiana na czas. Zapchany filtr dławi przepływ i psuje bilans wentylacji. Po czym poznać moment wymiany, wyjaśniam w tekście, kiedy wymienić filtry rekuperacji. Wymaganą wydajność systemu policzysz w kalkulatorze doboru rekuperacji. Jak klasa wkładu łączy się z realną sprawnością odzysku, tłumaczy tekst o sprawności rekuperatora.

Praktyka doboru: dwa wkłady zamiast jednego

Typowa centrala ma miejsce na dwa filtry, po stronie nawiewu i wywiewu. Na wywiewie, gdzie powietrze idzie z domu na zewnątrz, wystarcza wkład zgrubny. Chroni on wymiennik przed kurzem z pomieszczeń. Na nawiewie, którym powietrze wpada do domu, montuje się wkład dokładniejszy. To on decyduje o jakości tego, czym oddychasz.

Dobór klasy zależy od okolicy. Przy ruchliwej drodze albo w mieście z sezonem smogowym ma sens ePM1 na nawiewie. Na wsi, z dala od źródeł pyłu, często wystarcza ePM2,5. Zawsze sprawdź, jakie wymiary i klasy dopuszcza instrukcja Twojej centrali, bo nie każda przyjmie gruby wkład wysokiej klasy.

Jak odczytać opis filtra krok po kroku

Weź do ręki opakowanie i szukaj trzech informacji. Pierwsza to klasa, na przykład ePM1 60 procent, która mówi, jaki udział najdrobniejszego pyłu wkład zatrzymuje. Druga to wymiar w milimetrach, dopasowany do ramki w Twojej centrali. Trzecia to zalecany interwał wymiany, podawany w miesiącach lub w godzinach pracy. Jeżeli producent obok klasy ePM wpisuje jeszcze starą literę, potraktuj ją tylko jako wskazówkę, nie jako równoważnik. Liczy się wartość w nowym systemie, bo to ona przeszła badanie według aktualnej normy.

Jak często wymieniać wkłady

Częstotliwość zależy od klasy filtra, zapylenia okolicy i intensywności pracy centrali. Filtr wstępny wymienia się częściej, bo pierwszy przyjmuje grubszy kurz. Dokładny wkład ePM1 pracuje dłużej, ale w sezonie smogowym zapycha się szybciej. Orientacyjnie planuje się wymianę co kilka miesięcy, a producent podaje w instrukcji własny interwał.

Nie czekaj z wymianą do ostatniej chwili. Zabrudzony wkład rośnie oporem, wentylatory ciągną więcej prądu, a przepływ spada poniżej projektu. Sygnały zużycia i sposób kontroli opisuje osobny tekst, kiedy wymienić filtry rekuperacji.

Ile to kosztuje

Cena filtra zależy od klasy i formatu. Filtry wstępne są tanie, bo to prosty materiał zgrubny. Dokładne filtry ePM1 kosztują więcej, bo gęsta włóknina jest droższa w produkcji. Do rocznego kosztu doliczasz kilka wymian, więcej w sezonie smogowym.

Filtry to część rocznej eksploatacji rekuperacji, którą orientacyjnie wycenia się na 500-900 zł, obok prądu wentylatorów. Realne widełki cen wkładów zebrałem w tekście o kosztach filtrów do rekuperacji. Cały rachunek utrzymania systemu rozkłada z kolei materiał o kosztach eksploatacji rekuperacji.

Najczęstsze błędy przy zakupie filtrów

• Sugerowanie się samą nazwą antysmogowy. To hasło marketingowe bez definicji, licząca się jest klasa ePM na opakowaniu.
• Mylenie starej litery z nową klasą. F7 nie jest tożsame z ePM1, dopytaj o odpowiednik w normie ISO 16890.
• Zły wymiar wkładu. Nieszczelne osadzenie przepuszcza pył obok filtra, więc nawet dobra klasa nic nie da.
• Zbyt wysoka klasa do słabej centrali. Gęsty wkład w urządzeniu bez zapasu mocy obniża przepływ, zamiast poprawiać powietrze.
• Odkładanie wymiany. Zapchany filtr traci skuteczność i dławi wentylację, a to psuje cały bilans.

Zanim kupisz filtr

Sprawdź trzy rzeczy: klasę ePM na opakowaniu, wymiar pasujący do centrali i zalecany interwał wymiany. Nie sugeruj się samą nazwą, szukaj konkretnej klasy, najlepiej ePM1 tam, gdzie chronisz zdrowie. Pamiętaj, że lepszy filtr wymaga centrali z rezerwą mocy i pilnowania wymian. Bez tego zyskujesz gorszy przepływ zamiast czystszego powietrza.

Jeśli dopiero planujesz instalację, klasa filtra to jeden z wielu parametrów doboru. Cały temat filtracji i pozostałe decyzje porządkuje dział o rekuperacji.